برای ایرانیان پرتالی است متمرکز به جغرافیای گردشگری که این جغرافیا بستر مناسبی برای توسعه سایر بانکهای اطلاعاتی از قبیل مشاهیر و بزرگان هر شهر و بررسی آثار آنها و بانکهای اطلاعاتی مثل، خدمات و گردشگری که شامل غذاهای محلی،سوغات،صنایع دستی،بازار،صنعت،اکوتوریسم می باشد.با فرستادن عکس،سفرنامه،فیلم کوتاه،گذاشتن کامنت در آخر هر مطلب و معرفی شغل یا کار خود در آن منطقه، و با به اشتراک گذاشتن این مطالب به توسعه صنعت توریسم کشور کمک کرده باشیم
پنج شنبه ٠٩ تير ١٤٠١
جستجوی پیشرفته   جستجوی وب
گردشگری
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 2951
 بازدید امروز : 4533
 کل بازدید : 64070118
 بازدیدکنندگان آنلاين : 6
 زمان بازدید : 1.6250
تپه غلامان

تپه غلامان

نمایی از دهانه غلامان

نمایی از دهانه غلامان

دهانه غلامان ، شهري هخامنشي درسيستان است كه با وجود اهميت و جايگاه ويژه اش تاكنون كمترازآن سخن به ميان آمده است . 
جاي جاي منطقه سيستان با توجه به تمدن كهن و ديرينه اش از اهميت قابل توجهي برخوردار است . 
وجود ده ها و صدها اثر و محوطه هاي تاريخي مهم از جمله شهرسوخته ، كوه خواجه، زاهدان كهنه و دهانه غلامان با يادمان دوره هخامنشي به عنوان تنها شهر شناخته شده به معناي متعارف امروزي با انديشه هاي منظم و سيستماتيك مذهبي گوياي نمدن ديرينه دراين گوشه از ايران است . 
شهردهانه غلامان در عهد هخامنشي و زماني كه در بستر هيرمند آب جريان داشت از اهميت و عظمتي شگرف برخوردار بوده است . 
محوطه باستاني دهانه غلامان تنها شهر هخامنشي محسوب مي شود كه در 2 كيلومتري روستاي قلعه نواز توابع شهرستان زهك روي تراسي به طول تقريبي 4تا 5 كيلومتر واقع شده است . دراين محوطه آثار و خرابه هاي بسيار زيادي از دوره هاي مختلف تاريخي ديده مي شود كه نشانگر وجود دوره هاي شكوفايي تمدن و فرهنگ درآن محل بوده است .
يك گروه ايتاليايي نخستين افرادي بودند كه در سال 1344 تحقيقات و فعاليت باستان شناسي را دراين محوطه آغاز كردند . 
اين گروه با كشف آثار و بقاياي شهر و تحقيقات به اين نتيجه رسيد كه اين شهر مربوط به دوره هخامنشي است . 
اين شهر هخامنشي داراي بخش هاي مختلف شامل صنعتي ، مسكوني ، عمومي ، مذهبي ، و بخش حاكم نشين است كه از لحاظ مطالعات باستان شناختي ، تاريخي و هخامنشي است كه درآن به روشني مي توان انواع خانه هاي شخصي مردم را در كنار ساختمان هاي دولتي ، اجتماعي و مذهبي مشاهده كرد . 

محله هاي مسكوني ، ساختمان هاي بزرگ عمومي ، معبد ، خزانه شهر ، محله صنعتي و نظامي كه در مساحت يكصد هكتاري اين محوطه ارزشمند جاي گرفته اند بيانگر جايگاه مهم شهر دهانه غلامان در سده هاي 5 و6 پيش از ميلاد است . 
دهانه غلامان از نادرترين محوطه هاي باستاني فلات ايران بشمار مي رود كه اطلاعات مفيدي درباره آيين هاي پرستش را درخود جاي داده است . 
معماري رسمي هخامنشي و همچنين چگونگي تاثيرپذيري از معماري محلي و تاثير از وضع آب و هوايي در تركيب ساختماني شهر درآن جمع شده است . 
به اعتقاد كارشناسان ، شهر دهانه غلامان عمركوتاهي بين 150 تا 200 سال در سده هاي ششم و پنجم پيش از ميلاد داشته و با توجه به اين كه نسبت به طراحي آن اهدافي خاص در نظر بوده از ديگر محوطه هاي باستاني متمايز است . 
به گفته دكتر سيدمنصورسجادي سرپرست گروه باستان شناسي دهانه غلامان نبود برج و بارو ، ديوارهاي دفاعي و قلعه و نيز نبود لايه هاي گوناگون استقراري و آثار منقول يا غير منقول بيانگر عمركوتاه اين شهر است . 
گرچه نام اصلي اين شهر بطورقطع مشخص نشده اما پژوهش هاي كارشناسان و محققان نشان مي دهد كه دهانه غلامان براي مدت كوتاهي مركز سياسي ، اداري و اجتماعي در اين منطقه محسوب مي شده است . دهانه غلامان نام جديد اين شهر است كه از تنگه اي طبيعي با همين نام گرفته شده و وجه تسميه آن به خوبي روشن نيست .
ظاهرا چون دهانه يا تنگه مذكور يكي از راه هاي ورودي به داخل فلات بوده و در دو سده گذشته برده فروشان ، غلامان افريقايي را براي فروش از طريق اين تنگه به خاك ايران وارد مي كرده اند به اين نام معروف شده است . 

همچنين با توجه به فقدان هر گونه شي ء قابل توجه و تميز و خالي بودن محوطه هاي حفاري شده در دهانه غلامان از بقاياي سكونت مي توان نتيجه گرفت كه تخليه شهر با نظم و ترتيب بوده و عامل خارجي چون جنگ و جدال يا آتش سوزي درآن نقش نداشته است .
به گفته دكتر سجادي با وجودي كه احتمالا تصميم سياسي ، طوفان شن عظيم و خشك شدن ناگهاني بستر رودخانه اي كه به شهر آب مي رسانده در ترك اين شهر دخيل بوده ، اما سومين عامل ، معقول ترين و بهترين فرضيه به شمار مي رود . 
باستان شناسان تا كنون 7 فصل در دهانه غلامان سيستان كاوش كرده اند كه نتايج خوبي نيز ازآن حاصل شده است . 
كاوش درپادگان ، شناسايي ساختمان هاي متعدد ، معماري و تعيين حريم شهر بخشي از اين فعاليت ها است . 
كشف آثار نقاشي 
كشف دو نمونه اثرنقاشي بي نظير بر روي ديوار يكي از اتاق هاي شهر هخامنشي دهانه غلامان در استان سيستان و بلوچستان باستان شناسان را شگفت زده كرد . 
درنخستين اثر نقاشي كشف شده ، صحنه اي از شكار به تصوير كشيده شده كه طي آن يك نفر كه احتمال مي رود حاكم و يا اميري باشد بركالسكه اي كه مكعب شكل كه توسط يك اسب قوي هيكل كشيده مي شود سوار است و با تير وكمان در حال تعقيب گراز بزرگي است .يك نيزه به پشت گراز اصابت كرده و تيري نيز در نزديكي محل نيزه فرود آمده وسوار با تير وكمان خود درحال رها كردن تير بعدي است . ظاهرا سوار داراي كلاه ويا نوعي تاج قرمز رنگ است كه به علت فرسودگي نقاشي ، كاملا مشخص نيست . 

به گفته دكتر سيد منصورسجادي سرپرست گروه باستان شناسي ، اين نقاشي در ارتفاع حدود 90 سانتيمتري از كف زمين و درابعاد 35*120 سانمتيمتر با رنگ سياه بر ديوارهاي يكي از اتاق هاي شهر دهانه غلامان نقش بسته و با نقاط سفيد رنگي نيز تزيين شده است . 
گفته مي شود اين اثر نقاشي شباهت زيادي به اثر مهر استوانه اي داريوش بزرگ در شهر تب در مصر دارد كه هم اكنون در BRITISH MUSEUM نگهداري مي شود . 


به گزارش واحد اطلاع رساني سازمان ميراث فرهنگي كشور ، در دومين نمونه نقاشي مكشوفه ، اثري بصورت كنده كاري شده بر بالاي يك درگاهي و زير سقف يك اتاق در ابعاد 40*50 سانتيمتر نقش بسته است . دراين تصوير كه يك حيوان به احتمال زياد اسب است روبروي پلكاني ايستاده و به نظر مي رسد كه قصد بالا رفتن از اين پله ها را دارد . پلكان مذكور به ساختماني منتهي مي شود كه تصوير يك انسان نيز بالاي آن نقش بسته و احتمال مي رود يك شاه نشين باشد . 
دكتر سجادي احتمال مي دهد كه فردي پس از مشاهده بناي تخت جمشيد ، قصد توصيف آن را داشته و از اين رو به ساده ترين شكل ممكن و با استفاده از يك قلم نوك تيز اين صحنه را بر روي ديوار كنده است . 

دهانه غلامان
آثارموجوددردهانه غلامان درروي يك سلسله بلندي هاي طبيعي به درازاي 5/1 كيلومتروپهناي 300 تا 800 متردركناربقاياي دلتاي قديمي وخشك سنارودواقع شده است. درروي سطح زمينهاي شهردهانه غلامان بقاياي اثارمادي فرهنگي وبه خصوص سفال ديده نمي شود وتنهادربرخي موارداستثنايي نمونه هاي فرسوده وشكسته سفالي كه به سبب فرسايش زيادغيرقابل تشخيص مي باشند به صورت پراكنده درسطح شهرپيدامي شود. 
باتوجه به ابعادبناهاوگستردگي انان درسطح شهر؛ مشخص است كه شهراصلي واوليه گسترده ترازاني بوده كه امروزه ديده مي شود. پيمايش درسطح زمين وازمايش بقاياي ساختمانها؛ بزرگي واستحكام انها؛ نشان ازوجودشهر بزرگي مي دهند كه به 

خاطر فرسايش ناشي ازوزش بادهاي شديدوطوفانهاي شن ازبين رفته است.بقاياي موجوداين شهرازدو گروه ساختمان اصلي وتعدادي بناهاي منفردتركيب شده است. يك قسمت شهردربخش غربي ودر درازاي ابراهه اي كه شن هاي متحرك انرا پركرده اند قرارداشته وبخش ديگريعني قسمت شرقي شهربه دوبخش برابرتقسيم 
مي شد واثاران تاجائي كه به نام قبرزرتشت خوانده مي شود ادامه داشته است. دراين دوبخش تعداد 27 بناي قابل تشخيص وجوددارد. اين بناهاچه ازنظربزرگي اندازه وچه ازنظرنقشه وتركيب اتاقها وسايراجزاي معماري قابل توجهند. ساختمانهاي شماره 1 و2 و3 دربخش شرقي وشماره هاي 15 و16 و17 و21 و22 درشمال ابراهه 
قديمي ودربخش غربي شهرواقع شده اند. اين ساختمانها داراي كاربردهمگاني؛ مذهبي واجتماعي بوده اند.بناهاي متوسط وكوچك و سكونتي شهردرمحله مسكوني وغرب ساختمان شماره 3 قراردارند.
دربخش جنوبي ودرفاصله حدود2 كيلومتري شهر؛ اثاروبقاياي بناي بزرگي وجودداردكه ازان بانام بناي نظامي ياپادگان نامبرده شده است. ديوارهاي بزرگ وحجيم اين بناي بزرگ مربع شكل؛ تقريبا 200 متر درازا وحدود 3 الي4 مترپهنادارند.
دربناي ساختمانهاي دهانه غلامان دقت زيادي به كاربرده شده است. بناهادررديفهاي نسبتا منظمي ساخته شده اند وبه دليل وزش بادهاي 120 روزه كه همواره از شمال غربي به سوي جنوب شرقي ميوزند؛ درهاي ورودي كليه انها يا درضلع جنوبي ساختمانها قراردارندويا درمقابل انهابادشكني تعبيه شده است. ديوارهاي اصلي ساختمانهاباخشت هاي مستحكم بنا شده واتاق هاداراي سقف هاي هلالي شكل وراست گوشه هستند و ازقواعدمعماري وزيبايي پيروي مي كنند

تاكنون هيچ كتيبه يانوشته اي ازاين شهربدست نيامده تانام باستاني شهرباقاطعيت كامل روشن شود اما پژوهش هاي ايران شناسان نشان داده كه اين جاحداقل براي مدت كوتاهي مركزسياسي؛ اداري واجتماعي ويابه سخن ديگرپايتخت درانگيانا يا درانجاناي هخامنشي بوده ومطابق بازرنكاي كتيبه هاي به جامانده اين سلسله؛ شهرزرين كتزياس وايزيدورخاراكسي مورخان يوناني بوده است . سيدمنصورسيدسجادي.

در قسمت شمال غرب دامنه تپه دهانه غلامان آثار يك معبد به دوران هخامنشي به ابعاد 54*54 متر كشف و خاكبرداري شده است . 
درچهارگوشه اين معبد چهار برج ديده باني وجود داشت . اين معبد در دونوبت مورد استفاده قرار مي گرفت و بناي آن دوطبقه بود . 

در قسمت شمالي دهانه غلامان بناي بزرگ مستظيل شكلي داراي 25 اتاق اصلي و دو اتاق الحاقي كشف شده است . اين فقط يك ورودي در قسمت شرق دارد . پس از گذشتن از تنها در ورودي اين بنا و وارد شدن به حياط از ورودي هاي شمالي ، شرقي ، جنوبي وغربي داخل حياط مي توان وارد اتاق هاي اطراف شد . درداخل اين بناهاي عظيم ستون هاي قطوري به ابعاد 110*110 سانتيمتر وجود دارد كه در قسمت شمال و جنوب 9 عدد و در شرق و مغرب 7 عدد است . در بعضي قسمت ها ستون ها در دو رديف است . 
مصالح ساختماني در تمام ابنيه اين شهر باستاني اكثرا از خشت است . 
دكتر سجادي با اشاره به آغاز پنجمين فصل كاوش در دهانه غلامان مي گويد : 
در ابتداي فصل تازه كاوش ها موفق شديم چهار كارگاه در اين شهر هخامنشي باز كنيم . ادامه بررسي ها و كاوش ها در حياط مركزي يكي از اين كارگاهها ما را به سه فضاي مسكوني رساند . كشف سه اتاق با كاربري احتمالي صنعتي نتيجه اوليه اين كاوش ها را براي ما به دنبال داشته است . 
احتمال مي رود كه دراين اتاق ها نوعي دانه گياهي را آرئ مي كردند و از آن روغن مي گرفتند . اين روغن براي پخت و پز در مراسم آييني مورد استفاده قرار مي گرفته است . 
بجز اثار ذكر شده تعداد زيادي آثار سفالي و سنگ هاي آسياب دستي و اشياء كوچك چوبي ، استخوان هاي گراز و چند اثر مهربر روي گل و آثار ساختماني نيز پيدا شده است . 
ساختمان قديمي دهانه غلامان مقر حاكم آن ناحيه بود كه در زمان هخامنشيان وسعت و آباداني داشت و چون در مرز شرق و نزديك سرزميني بود كه پيوسته بيم تاخت و هجوم اقوام صحراگرد از آن مي رفت هميشه حاكمي لايق و مدير و مدبر و منسوب به دودمان شاه بر آنجا حكومت مي كرد . خندقي به عرض حدود 30 متر كه اينك با گل ولاي پر شده ويرانه هاي شهر را از تپه هاي بزرگ جدا مي سازد .

منبع :

http://www.iranview.com

http://fa.wikipedia.org

 گردآورنده:

 ندا محبی