برای ایرانیان پرتالی است متمرکز به جغرافیای گردشگری که این جغرافیا بستر مناسبی برای توسعه سایر بانکهای اطلاعاتی از قبیل مشاهیر و بزرگان هر شهر و بررسی آثار آنها و بانکهای اطلاعاتی مثل، خدمات و گردشگری که شامل غذاهای محلی،سوغات،صنایع دستی،بازار،صنعت،اکوتوریسم می باشد.با فرستادن عکس،سفرنامه،فیلم کوتاه،گذاشتن کامنت در آخر هر مطلب و معرفی شغل یا کار خود در آن منطقه، و با به اشتراک گذاشتن این مطالب به توسعه صنعت توریسم کشور کمک کرده باشیم
پنج شنبه ٠٩ تير ١٤٠١
جستجوی پیشرفته   جستجوی وب
گردشگری
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 5840
 بازدید امروز : 4575
 کل بازدید : 64070160
 بازدیدکنندگان آنلاين : 6
 زمان بازدید : 0.7031
شهر سوخته

 شهر سوخته

شهر سوخته

در روزگاران دور که بشر تازه یک‌جا نشین شده بود، شهری در سیستان پدید آمد که به گفته‌ی باستان‌شناسان به لحاظ بافت شهری، جمعیت، برنامه ریزی شهری و ... اولین شهر جهان بود. شهر سوخته و تمدن هوشمند و خلاق آن با بیش ازپنج‌هزار سال قدمت، به‌عنوان بزرگ‌ترین استقرار شهرنشینی در نیمه‌ی شرقی فلات ایران، نمونه‌ای منحصر به ‌فرد و حکایت‌گر واقعی علم، صنعت و فرهنگ گذشته‌های دور این مرز و بوم می‌باشد.

 شهر سوخته در ۵۶ کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان و در حاشیه جاده زابل - زاهدان واقع شده است. این شهر در ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد پایه گذاری شده و مردم این شهر در چهار دوره بین سال‌های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ قبل از میلاد در آن سکونت داشته اند. محوطه باستانی شهر سوخته در هزاره دوم و سوم قبل از میلاد، توسط مهاجرانی كه از چهار گوشه به ‌آن مهاجرت كرده‌اند، بنا شده است.سند یا کتیبه ای که نام واقعی و قدیمی این شهر را مشخص کند هنوز به دست نیامده و به دلیل آتش سوزی در دو دوره زمانی بین سال های 3200 تا 2750 قبل از میلاد «شهر سوخته» نامیده می شود.«کلنل بیت» یکی از ماموران نظامی بریتانیا از نخستین کسانی است که در دوره قاجار و پس از بازدید از سیستان به این محوطه اشاره کرده و نخستین کسی است که در خاطراتش این محوطه را شهر سوخته نامیده و آثار باقیمانده از آتش سوزی را دیده است. پس از او «سر اورل- اشتین» با بازدید از این محوطه در اوایل سده حاضر، اطلاعات مفیدی در خصوص این محوطه بیان کرده است. بعد از او شهر سوخته توسط باستان‌شناسان ایتالیایی به سرپرستی«مارتیسو توزی» از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ مورد بررسی و کاوش قرار گرفت.شهر سوخته دارای تشکیلات مرتب و منظمی بوده و از بعد سازمان‌دهی اجتماعی نیز جزو شهر‌های پیشرفته‌ی زمان خود بوده است. وجود نظام مرتب و منظم آب‌رسانی و تخلیه‌ی فاضلاب، دانش پزشکی پیشرفته و صدها عامل دیگر بر اهمیت این منطقه افزوده است.

 

نخستین انیمیشن جهان

این شهر از نادرترین شهرهای باستانی است که در آن، زنان عهده دار امور مالی خانواده‌شان بوده‌اند.بر مبنای یافته‌های باستان شناسان شهر سوخته ۱۵۱ هکتار وسعت دارد و بقایای آن نشان می‌‌دهد که این شهر دارای پنج بخش مسکونی واقع در شمال شرقی شهر سوخته، بخش‌های مرکزی، منطقه صنعتی، بناهای یادمانی و گورستان است که به صورت تپه‌های متوالی و چسبیده به هم واقع شده اند. هشتاد هکتار شهر سوخته بخش مسکونی بوده است.شهر سوخته مرکز بسیاری از فعالیت‌های صنعتی و هنری بوده، در فصل ششم کاوش در شهر سوخته نمونه‌های جالب و بدیعی از زیورآلات به دست آمد.  در جریان حفاری‌های فصل های گذشته در شهر سوخته مشخص شد که با توجه به صنعتی بودن شهر سوخته و وجود کارگاه‌های صنعتی ساخت سفال و جواهرات در این منطقه، ساکنان شهر سوخته از درختان موجود در طبیعت محوطه برای سوخت استفاده می‌‌کرده اند. در شهر سوخته انواع سفالینه‌ها و ظروف سنگی، معرق کاری،انواع پارچه و حصیر یافت شده که معرف وجود چندین نوع صنعت، به ویژه صنعت پیشرفته پارچه بافی در آنجاست. تاکنون ۱۲ نوع بافت پارچه یکرنگ و چند رنگو قلاب ماهیگیری در شهر سوخته به دست آمده و مشخص شده مردم این شهر با استفاده از نیزارهای باتلاق‌های اطراف هامون سبد و حصیر می‌‌بافتند و از این نی‌ها برای درست کردن سقف هم استفاده می‌‌کردند. صید ماهی و بافت تورهای ماهیگیری نیز از دیگر مشاغل مردمان شهر سوخته بوده است. شهر سوخته بدون شک جز شهرهای بسیار پیشرفته زمان خود بوده است. اینک به برخی از این پیشرفت های شگفت انگیز اشاره می کنیم:

نخستین چشم مصنوعی جهان

نخستین چشم مصنوعی جهان

نخستین چشم مصنوعی جهان

برای نخستین بار در شهر سوخته یك چشم مصنوعی متعلق به 4800 سال پیش كشف شد. این چشم مصنوعی متعلق به زنی 25 تا 30ساله بوده که در یکی از گور های شهر سوخته مدفون شده بوده است.جمجمه زن صاحب چشم مصنوعی شهر سوخته چشم مصنوعی روی جمجمه او دیده می‏شود.

 

نخستین چشم مصنوعی جهان

نخستین چشم مصنوعی جهان

چشم مصنوعی یافت شده در چشم چپ او کار گذاشته شده و با وجود گذشت زمان نزدیک به 4500 سال از ساخته شدن آن هنوز سالم است.جنس این چشم مصنوعی یافت شده هنوز بطور کامل مشخص نشده است اما به نظر می رسد در ساخت آن از قیر طبیعی مخلوط به نوعی چربی جانوری استفاده شده است.

به گزارش بولتن نیوز، این چشم مصنوعی از مواد بسیار سبک تشکیل شده است. سطح این چشم مصنوعی با یک لایه نازک از طلا پوشیده شده است و با یک دایره به نوان عنبیه در مرکز آن حک شده است. 

چشم مصنوعی

چشم مصنوعی 

چشم شامل خطوط طلا با الگوی مانند اشعه خورشید است. تحقیقات میکروسکوپی نشان دهنده آن است که این زن ایرانی کره چشم مصنوعی یافت شده را در طول عمر خود در چشم مورد استفاده قرار داده است. کارشناسان می گویند که اسکلت او به 5000 سال پیش باز می گردد .

در روی این چشم مصنوعی ریزترین مویرگ‌های داخل چشم توسط مفتول‌‌های طلایی به قطر كمتر از نیم میلی‌متری طراحی شده‌اند. مردمك این چشم در وسط طراحی شده و تعدادی خطوط موازی كه تقریباً یك لوزی را تشكیل می‌دهند در پیرامون مردمك دیده می‌شود.

سرپرست گروه باستان شناسي شهرسوخته سيد منصور سيد سجادي  :براي نخستين بار در شهر سوخته يک چشم مصنوعي پيدا شد . مطالعات اوليه نشان داده اند که چشم چپ زن تنومند مدفون در قبر شماره 6705 مصنوعي بودهاست . همين مطالعات نشان مي دهند که زير طاق ابروي زن مذکور آثار آبسه ديده مي شود. به علت طول زمان زيادي که بخش زيرين اين چشم مصنوعي با پلک چشم در تماس بوده است آثار ارگانيکي پلک چشم نيز در روي آن مشهوداست . جنس و ماده اي که چشم مذکور با آن ساخته شده است هنوز به دقت روشن نشده و تشخيص آن به آزمايشهاي بعدي موکول شده است اما به نظر مي رسد که چشم مزبور از جنس قير طبيعي که با نوعي چربي جانوري مخلوط شده است ساخته شده است . در روي اين چشم مصنوعي ريز ترين مويرگهاي داخل کره چشم توسط مفتول هاي طلايي به قطر کمتر از نيم ميلي متر طراحي شده اند مردمک چشم در وسط طراحي شده و جز از آن تعدادي خطوط موازي که  تقریباً يک لوزي را تشکيل مي دهدند درپيرامون مردمک ديده مي شود از دو سوراخ جانبي واقع در دو سوي اين چشم مصنوعي جهت نگهداري و اتصال آن به حدقه چشم استفاده مي شده است . بررسي هاي انسان شناسانه نشانداده که به احتمال بسيار زياد زن مزبور داراي سني بين 25 تا 30 سال بوده و دو رگه (سياه و سفيد) بوده است . اشياء پيدا شده در اين قبر دو قسمتي عبارت بوده اند از ظرفهاي سفالي ، مهرهاي تزييني ، يک کيسه جرمي و يک آينه مفرقي . قدمت اين قبر و چشم مصنوعي به حدود 2800 سال بيش ازميلاد و 4800 سال پيش از اين مي رسد . مطالعه جهت دستيابي به اطلاعات بيشتر در اين مورد چشم و اسکلت ادامه دارد.

جراحی مغز

یکی شگفت‌انگیزترین یافته‌‌های این شهر، پیدایی نشانه‌های کهن‌ترین جراحی مغز درشهر سوخته است. جمجمه‌ای از دختر دوازده یا سیزده ساله که در 4800 سالپیش، پزشکان آن دیار برای درمان بیماری هیدروسفالی (جمع شدن مایع درجمجمه) بخشی از استخوان جمجمه او را برداشته و جراحی کردند که مدت‌ها بعد از این عمل زنده مانده است.

اسكلت كامل پيدا شده از يك دختر 14 ساله كه مورد جراحي مغز قرار گرقته است...چهره اين دختر توسط اندام شناسان باستان شناس در تصوير فوق باز سازي شده است.

محل كشف اسكلتهاي مورد جراحي قرار گرفته به همراه وسایل زینتی و چندکوزه 

محل كشف اسكلتهاي مورد جراحي قرار گرفته به همراه وسایل زینتی و چندکوزه

خط کش 5 هزار ساله

در طی کاوش های انجام گرفته در شهر سوخته یک خط کش ساخته شده از چوب آبنوس کشف شد. دکتر سید منصور سید سجادی، سرپرست هیات باستان‏شناسی شهر سوخته درباره خط کش کشف شده گفت: این خط کش به طول 10 سانتیمتر با دقت نیم میلیمتری و از جنس چوب آبنوس است. کشف خط کش در شهر سوخته زابل نشانگر این است که ساکنان این شهر باستانی دارای پیشرفت های زیادی در زمینه علم ریاضیات بوده اند.

قدیمی ترین تخته نرد جهان

از گور باستانی موسوم به شماره 761 کهن ترین تخته نرد جهان به همراه 60مهره ی آن در شهر سوخته پیدا شد. این تخته نرد بسیار قدیمی تر از تخته نردی است که در گورستان سلطنتی «اور» در بین النهرین پیدا شده بود.

تاس های بازی كشف شده به همراه تخته نرد در شهر سوخته

تاس های بازی كشف شده به همراه تخته نرد در شهر سوخته

این تخته نرد از چوب آبنوس و به شکل مستطیل است. روی این تخته نرد، ماری که ۲۰ بار به دور خود حلقه زده و دمش را در دهان گرفته، نقش بسته است. این تخته نرد ۲۰ خانه بازی و ۶۰ مهره دارد. مهره ها که در یک ظرف سفالی در کنار تخت نرد قرار داشتند از سنگ های رایج در شهر سوخته یعنی از لاجورد، عقیق و فیروزه است.

تاس های بازی كشف شده به همراه تخته نرد در شهر سوخته

تاس های بازی كشف شده به همراه تخته نرد در شهر سوخته

نخستین انیمیشن جهان

باستان شناسان هنگام کاوش در گوری 5 هزار ساله جامی را پیدا کردند که نقش یک بز همراه با یک درخت روی آن دیده می شود. آن ها پس از بررسی این شی دریافتند نقش موجود بر آن برخلاف دیگر آثار به دست آمده از محوطه‌های تاریخی شهر سوخته، تکراری هدفمند دارد، به گونه‌ای که حرکت بز به سوی درخت را نشان می دهد. هنرمندی که جام سفالین را بوم نقاشی خود قرار داده، توانسته‌ است در 5 حرکت، بزی را طراحی كند كه به سمت درخت حركتو از برگ آن تغذیه می کند.

سفال یافت شده در شهر سوخت

سفال یافت شده در شهر سوخت - نخستین انیمیشن جهان

باستان‌شناسان با نزدیک كردن این تصاویر به یكدیگر موفق شدند نمونه‌ای ازیك تصویر متحرك را در قالب یك فیلم 20 ثانیه‌ای به دست آورند.

 سرپرست تیم كاوش در شهر سوخته درباره كشف اخیر خود گفت: "حركت بز به سوی درخت و تغذیه او از برگ درختان در 5 حركت مصور شده است. در این تصاویر نه تنها بز به سمت درخت حركت می‌كند، بلكه جهش وی و پریدن بز روی برگ درختان كاملا دیده می‌شود".

نخستین انیمیشن جهان

 به گفته این باستان‌شناس، بز از جمله حیواناتی است كه در رسیدن به ارتفاعات تبحر داشته و می‌تواند با یك حركت جهشی به سمت بالا حركت كند. هنرمند نقاش شهر سوخته‌ای، با دقت و زبردستی موفق به تصویر كردن جهش این بزشده است.

 از این جام برای نوشیدن استفاده می‌شده است. ارتفاع این جام 10 سانتی‌متر است و روی یك پایه استوار شده است «سجادی» درباره منحصر به فرد بودن این تصاویر در دنیای باستانی گفت: «تاكنون در دوره‌های پیش از تاریخی چنین تصاویری دیده نشده و ما برای اولین بار به این تصویر در شهر سوخته برخورد كرده‌ایم. در بسیاری از ظروف، اشكالی را می‌بینیم كه تنها تكرار شده‌اند، اما حركتی در آنها دیده نمی‌شود. تحقیقات ما نشان داده  است كه این نقش، قدیمی‌ترین ایده مردمان باستان برای ارایه «تصویر متحرك» و به تعبیر امروزی «انیمیشن» است
از دیگر اشیای مهم از میان هزاران شی یافت شده، می‌توان از سفال با امضای سفال‌گر بر روی آن، چکش، سوزن، شهرک‌های مسکونی و ساختمان‌های

همه‌گانی هم‌چون آپارتمان، بذر خربزه، حبوبات، ماهی خشک کرده، برنج، زیره، کوره‌های سفالگری، کوره‌های ذوب فلزات، دکمه، تبر، بندکفش، قلاب، شانه سر، طناب، سبد، گل مو، قاب‌های چوبی، کفش، کمربند و ... نام برد.

 

گورستان شهر سوخته (نویسنده دکتر شیرازی)

گورستان شهرسوخته بصورت کاملا تصادفی در سال 1972 کشف گردید. گورستان مذکور در بخش جنوب و جنوب غربی این محوطه باستانی قراردارد و مساحت آن بالغ بر 20-25 هکتار است. بر مبنای تمرکز و تراکم قبور در این گورستان میانگین 13 گور در هر 100 متر مربع تخمین زده شده است. هیئت باستان شناسی ایتالیا منطقه به وسعت 2000 متر مربع از گورستان را کاوش نموده که نتیجه ان کشف بیش از 250 گور بوده است. همچنین هیئت سازمان میراث فرهنگی به سرپرستی آقای دکتر سید منصور سیدسجادی قبرستان شهرسوخته را مورد کاوش قرارداده که تا کنون 5500 متر مربع آن کاوش شده و 800 تدفین نیز تا کنون کشف گردیده است.

گورستان شهر سوخته

گورستان شهر سوخته

بررسی های انجام شده نشان داده اند که این جا یکی از وسیعترین گورستان های دوران آغاز تاریخی بوده است. این گورستان حدود000 20 تا 37500 قبر را در بر گرفته استو با این وجود به نظر می رسد گورستانی با این وسعت و تعداد قبر برای یک دوره 1200-1000 ساله زندگانی در شهر  سوخته کافی نبوده است.   

بخشهای شرقی و جنوب شرقی گورستان در زمانی دور با آبهای ساحلی دریاچه هامون برخورد داشته و نشانه های فرسایشی آب را می توان در بدنه آن ملاحظه کرد و به همین سبب به نظر می آید  بخشهائی از آن  طی سالیان دراز مجاورت با آبها، از بین رفته باشد. نظر دیگر آن است که احتمالا در تپه های نزدیک و چسبیده به شهر سوخته گورستان دیگری  وجود داشته است که آثار آن تا کنون پیدا نشده است. گورهای شهر سوخته از نظر  ساختمان،  توزیع و پراکندگی از یک سو و شکل های تدفین و سنت های تشییع، از سوی دیگر بسیار متنوع می باشند. طی کاوشهای گورستان شهر سوخته تعداد ده (10) گونه ساختمانی مختلف قبر دیده شده  که تنها  استفاده از 3 گونه بیشتر رایج بوده و تعداد گورهای بدست آمده از هفت گونه دیگر محدود بوده است.  نتايج كاوش ها و بررسي های  انجام شده در  قبرهای حفاري شده نشان داده  كه استفاده از گونه های ساختماني پنجم تا دهم  نادر بوده  و مجموعا 9 قبر  شامل دو نمونه از گونه ششم،  يك نمونه از  هر یک از گونه هاي  پنجم و هفتم و هشتم،  سه نمونه از گروه نهم و یک نمونه از گروه دهم پیدا شده است. همين بررسی ها نشان داده اند كه تعداد قبرهای گونه دوم  ( گودالهای دو قسمتی) و پس از آن گونه اول یا گودالهای ساده بيشترين نوع قبرهای مورد استفاده در شهر سوخته  را تشكيل می داده اند و پس از آن  گونه های  سردابه ای/  شبه سردابه ای  با  34  نمونه  قرار دارند.

ساختمان این قبرها معمولا  ساده بوده  و به جز يك مورد استثنائي (قبر شماره  2700 ) كه در ديوارة جانبي قبر مقداري حصير ديده شده، تنها ماده ساختماني بكار رفته در ساختمان اين قبرها خشت بوده است.  گونه هاي ساختماني قبرهاي شهر سوخته عبارتند از :

1- چاله ها يا گودال هاي ساده. اين گورها داراي شكل هندسي منظمي نبوده و  شكل هاي چهار گوش، دايره، بيضي و نامنظم در ميان آن ها ديده  مي شود. گودي اين گروه از گورها بين چند سانتيمتر  تا يك متر در نوسان است. نوسان و ريزش و جا به جايي خاك هاي سست اطراف اين دسته  از قبور باعث عدم دقت كافي در  اندازه گيري ها مي شوند. در این قبور، فرد مدفون را همراه اشياي لازم در چاله كار گذاشته و روي آن را با خاك پر مي كرده اند و به اين ترتيب فرد مدفون با خاك تماس پيدا مي كرده و مراحل فساد و از بين رفتن بسرعت بيشتری انجام  می گرفته است از اين گورها يك بار و گاهي دوبار استفاده شده  و در برخی موارد بيش از  يك اسكلت در آن ها جای داده شده است. اين گروه از قبرها پس از گونه گودال های دو قسمتی، بيشترين قبرهای پيدا شده در شهرسوخته اند.

2- چاله ها يا گودال های دوقسمتی. اين گورها از نظر كلی شبيه به گورهای دسته اول هستند با اين تفاوت كه شكل خارجی آن ها نزديك به دايره بوده  و يك ديوار متشكل از يك تا هشت خشت آن ها را به دو  گودال جداگانه تقسيم مي كرده است. خشت های مورد استفاده در اين قبور  شبيه به خشت های استفاده شده در  بناهای شهر سوخته هستند. اندازه و مساحت اين گونهاز قبرها  بزرگتر از گروه اول بوده و در برخی از آن ها  بيش از يك  اسكلت جای داده شده است. در گورهای دو قسمتی اشيا و اسكلت ها  گاهی در جبهه شمالی و گاهی در جبهه جنوبی دفن مي شده اند و ظاهرا  قاعده ای  خاص براي اين كار وجود نداشته است،  اما موارد نادری نيز ديده شده كه  در طرف خالی قبر هم يكی - دو شی پيدا شده است. در اين گونه از قبرها هم به مانند گورهای گونه نخست، تماس با مواد خارجی مستقيم بوده است.  قبور دو قسمتی شهر سوخته  شباهت های نزديكی با  قبرهای محوطه باستانی  مهرگر در نزديكی كويته پاكستان دارند.

3- قبرهای شبه سردابه ای.  اين دسته از قبرها شبيه  گروه چهار يا قبرهای سردابه ای هستند و تفاوت آن ها با قبرهای سردابه ای در آنست كه ديواره جدا كننده چاله قبر و اتاقك تدفين  با يك رديف خشت از يكديگر جدا مي شده و در نتيجه، درگاهی آن تقريبا باز باقي مي مانده ؛ بنابراين خاک پركننده چاله قبر به داخل سردابه نفوذ می كرده است.

4- قبرهاي سردابه ای قابل توجه ترين قبرهای به دست آمده  در شهر سوخته متعلق به اين گونه قبرها هستند. اين گورها از دو قسمت متمايز چاله ورودی و محل دفن تركيب  شده اند. در اين  قبرها، ابتدا گودالی به عمق تقريبی 120 سانتيمتر كنده و سپس در يكی از جبهه های آن  دخمه ای  به شكل يك اتاق زير زمينی بيضی شكل به عمق تقريبی 180 سانتيمتر حفاری می شده است.  شخص مدفون همراه نذور و اشياي مختلف داخل سردابه گذاشته مي شده و سپس در ورودی با چند رديف خشت بسته  می شده است.  به علت نبودن فشار خاك،  اسكلت ها و اشيا، اين قبرها سالم تر از گروه های ديگر باقی مانده اند. در صورت استفاده مجدد از اين گورها  بقايای اسكلت اولي جمع آوری شده و جای كافی برای تدفين بعدی آماده می شده است. بررسی های انجام شده روی اشيای اين دسته از قبرها نشان داده اند كه صاحبان آن ها  افراد متمايز جامعه شهر سوخته بوده اند وحداقل از نظر ثروت شخصي با قبور ديگر متفاوت هستند. تعداد اشيای  اين قبور بين 20 تا 120   در نوسان  است.

5-  قبرهای خشتی مستطيل. در اين گونه قبرها ديواره  قبر با يك ديوار خشتی به شكل مستطيل ساخته می شده است.

6- قبرهای خشتی مربع.  مانند گروه پيشين هستند و تنها شكل هندسی و خارجی آن ها با يكديگر متفاوت  است.

7- قبرهای دو ديواره. در اين گروه از قبرها  دو ديوار قبر با خشت ساخته می شده و دو ضلع ديگر آن به صورت طبيعی باقی می مانده است.

8- قبرهاي دايره اي شكل. اين گروه از قبرها داراي ديواره دايره شكل خشتي و يك در ورودي   بوده اند.

9- گودال هاي دايره با در مسدود. اين گروه از قبرها شبيه گودال هاي ساده و اغلب به شكل دايره يا بيضي هستند. تفاوت اين دسته از قبرها  با گودال هاي ساده در آن است كه در ديوارة قبر دري كنده مي شده و سپس آن را با چند رديف خشت مسدود مي كرده اند.

در گودال هاي دايره  با در خشتي مسدود نيز وضع تدفين مانند انواع  گودال هاي ساده و گودال هاي دو قسمتي بوده است و اسكلت و اشيا در تماس مستقيم با خاك بوده اند.

 

10. گورهای "کاسه ای". این گونه از گورها منحصرا مختص نوزادان  بوده است. جسد کودک در گودال ساده ای قرار می گرفته و سپس با یک کاسه بزرگ سفالی پوشیده می شده و سپس خاک روی کلیه مجموعه ریخته می شده است.

گونه شناسی قبوری که تاکنون در شهرسوخته شناسایی شده اند

گونه شناسی قبوری که تاکنون در شهرسوخته شناسایی شده اند

گفته شد كه قبرهای  سردابه ای از دو قسمت متمايز تشكيل می شده اند؛ يك  گودال عمودی  و يك اتاقك  يا دخمه در جنب گودال عمودی. در اين دسته از قبرها اسكلت و اشياء و هدايا برای مدت هزاران سال در فضای سربسته و بدون هوا و بدون تماس مستقيم با خاك و ساير مواد  باقی مي مانند و بنابراين مرحله آغاز فساد و از بين رفتن بقايای مدفون و نيز اشياء دير تر آغاز شده و طولانی تر مي شود و به همين دليل مواد باستانی موجود  در این دسته از  قبرها از آلودگی و اختلاط كمتری برخوردارند. گونه  قبرهای  سردابه ای شهر سوخته شباهت های زيادی با نمونه هاي پيدا شده در آسيای مركزی و محوطه های باستانی جنوب ازبكستان،  در دشت های اطراف آمو دريا  و محوطه هائی چون ساپاللی،  جاركوتان  و تا حدودی كوزالي دارند  كه از نظر زماني متعلق به دوران  مفرغ هستند. نوعی گورهای شبه سردابه ای در گورستان گنور در ترکمنستان نیز دیده شده است.

اندازه  خشت هاي استفاده شده در گورهای سردابه ای و شبه سردابه ای  كم و بيش مطابق خشت هائي است كه در بناهاي مسكوني شهر استفاده شده است.  كوچكترين اين خشت ها  20 × 20 × 10 سانتيمتر و بزرگترين آن ها 50 × 25 × 10 سانتيمتر است اما اندازه رايج و عمومي آن ها 40 × 20 × 10 سانتيمتر است. در هر تدفين معمولا از خشت هاي هم اندازه استفاده مي شده است اما استثنائاتي نيز ديده شده، براي مثال در تدفين شمارة  هاي 2700 و 2701 از دو اندازه خشت استفاده شده است.

در گورستان شهرسوخته قبور جهت جغرافیایی خاصی ندارد و اجساد بدون نظم خاصی در تمام جهات دفن شده اند. اغلب قبور گورستان تنها برای یک بار مورد استفاده قرار گرفته اند، اما قبوری نیز وجود دارند که چندین بار مورد استفاده قرار گرفته اند. در اکثر تدفین ها اشیا و هدایایی همچون ظروف (سفالی، سنگی و فلزی)، مهره های زینتی (عقیق، فیروزه ولاجورد)، مهرهای استوانه ایی و مسطح، حصیر، سبد، پارچه، جانور قربانی، لوازم آرایش (شامل سرمه دان، میل سرمه، مواد آرایشی، هاون های بزکساب، آیینه مفرغی، شانه های چوبی و غیره) و ابزار کار همراه فرد متوفی در گور قرار داده می شده است. ظروف اهدایی اغلب حاوی گندم، جو، انگور، بقایای گوشت و استخوان حیوانات، پرندگان و ماهیان، و گیاهانی همچون سیر، گشنیز، بنه، عدس و غیره می باشند. به این ترتیب، گورستان شهرسوخته منبعی سرشار از اطلاعات است که از آنها می توان برای بازسازی روند تکامل فرهنگی و تاریخی و نیز بازسازی محیط زیست این استقرار بزرگ دوران تاریخی سود جست.

نمای یکی از تدفین های سردابه ای شهرسوخته

 

خاکستر جسد یک انسان

 خاکستر جسد یک انسان

منبع:

http://www.mehremihan.ir

http://www.beytoote.com

http://www.irandeserts.com

http://www.bultannews.com

http://www.sott.net

http://www.sisto.ir

 گردآورنده:

ندا محبی